Glossarium: termen die een stamboom overeind houden
Dit glossarium is het unieke structuurdeel van LogicFits. Het is geen encyclopedie van alle goden, maar een woordenboek van denkgereedschap. Als u deze termen scherp houdt, kappen veel beginnersfouten vanzelf.
Wij raden aan het glossarium naast de stamboommodule te gebruiken. Elke term is een waarschuwing: hier gaat een infographic meestal de mist in.
| Term | Korte definitie | Waarom hij in de stamboom telt |
|---|---|---|
| Theogonie | Verhaal over het ontstaan van goden | Bepaalt de volgorde van generaties |
| Titanomachie | Strijd Olympiërs tegen Titanen | Markeert de machtswisseling |
| Gigantomachie | Strijd tegen Giganten | Niet dezelfde generatie als Titanen |
| Aitiologie | Verklaring van een ritueel of naam | Koppel cultus aan een voorouder |
| Epitheton | Vaste bijnaam van een god | Helpt locale varianten te onderscheiden |
| Chthonisch | Aard- en onderwerelds | Voorkomt dat Hades als ‘slechte Zeus’ wordt getekend |
| Oikos | Huishouden als sociale eenheid | Hera, Hestia en huwelijksmythes |
| Xenia | Gastvriendschap | Hermes, Zeus Xenios, Odyssee |
| Katabasis | Afdaaltocht naar de onderwereld | Heldencyclus, niet theogonie |
| Syncretisme | Samenvallen van godheden | Hellenistisch: Zeus-Ammon, Serapis |
| Heroön | Grafheiligdom van een heros | Locale genealogie van een polis |
| Orakel | Plaats of praktijk van godsspraak | Apollo, Zeus Dodona, Trophonios |
Theogonie is geen synonym voor ‘mythe’. Het is een specifiek genre: ordening van ontstaan. Wie de Ilias een theogonie noemt, heeft het genre kwijt. Aitiologie verklaart een ritueel of een naam; zij is geen bewijs dat het ritueel historisch zo ontstaan is — zij is het antieke argument daarover.
Chthonisch voorkomt dat u onderwereldgoden als mislukte hemelgoden tekent. Syncretisme voorkomt dat u Zeus-Ammon in dezelfde kolom zet als de Hesiodische Zeus zonder datum. Epitheta (Zeus Xenios, Athena Polias) zijn locale contracten, geen sierlijke bijnamen.
Katabasis (Odysseus, Herakles, Orpheus) hoort bij heldenreizen, niet bij de kosmische etage. Heroön hoort bij dode of verheven stervelingen. Orakel is een praktijk met personeel, kalender en politiek, geen sfeerlicht.
Leertrajecten
Glossariumkaart — zelftest
Twaalf termen, twaalf eigen voorbeelden. U mag geen voorbeeld hergebruiken uit onze tabel.
Foutenatelier
Wij nemen anonieme internetschema’s en markeren termverwisseling. Leerzaam, soms ongemakkelijk.
Veelgestelde vragen
Waarom geen complete godenlijst?
Die hoort bij de modules Olympische goden en Titanen. Het glossarium houdt gereedschap en catalogus uit elkaar.
Krijg ik dit als pdf?
Deelnemers ontvangen een studiememo. De websiteversie is de publieke kern.
Voegt u termen toe op verzoek?
Als de term een structurele denkfout voorkomt, ja. Geen lijst van elke nimf.
Is dit geschikt als schoolposter?
De tabel mag u niet als eigen lesmateriaal doorverkopen. Voor klasgebruik binnen uw school: overleg.
Werkgebied Leiden en Holland Rijnland
LogicFits geeft colleges, stamboomateliers en bronnenworkshops in Leiden. Onderstaande wijken zijn de plekken waar deelnemers wonen, waar wij gastcolleges verzorgen en waar wij samen het Rijksmuseum van Oudheden of de universiteitsbibliotheek bezoeken:
- Binnenstad
- Stationsdistrict
- Leiden-Noord
- Merenwijk
- Stevenshof
- Boerhaavedistrict
- De Kooi
- Professorenwijk
LogicFits Mythologie & Historie
Uw aanspreekpunt: Dr. Sander van der Meer
Rapenburg 56
2311 EX Leiden
Telefoon: +31 71 514 2860
E-mail: [email protected]